भदौं २०, स्याफ्रुबेंसी । खेलिरहेको ठाउँ एकाएक त्रासको थलो बन्यो । केहीबेर अघिसम्म हाँसिरहेका विद्यार्थी अचानक ज्यान जोगाउन दौडिन थाले । कसैलाई घरको चिन्ता थियो, कसैलाई होस्टेलभित्र रहेका भाइबहिनीको ।
तल बजारतिर हेर्दा बाढी उर्लिरहेको थियो । आँखैअगाडि घर, पसल र मानिसहरू बगिरहेका थिए ।
स्याफ्रुबेंसीस्थित श्री कोमिन श्यामेवाङफेल माध्यमिक विद्यालयका कक्षा ९ की सम्झना नगरकोटी र कक्षा १० की राधिका तामाङले देखेको दृश्य हो यो ।
उनीहरूका अनुसार दुवैजना भदौ १० गते विद्यालयको होस्टेलमै थिए । त्यो दिन सानो भार्खुस्थित घर जाने उनीहरूको तयारी थियो ।
दुवैजनाबीच ‘खाना खाएर जाऔँ, अहिले गएर के काम छ र ?’ भन्ने सल्लाह भएर बिहानै हिँडेका थिएनन् ।
‘केहीबेरमै कल्पना नै नगरेको बाढी आइरहेको देखेँ,’ उनी भन्छिन्, ‘विद्यालय भवन माथिपट्टी रहेको होस्टेलको प्रांगणमा भलिबल खेलिरहेका थियौं । अचानक ठूलो आवाज आयो । बम पड्किएजस्तो लाग्यो । धुलो उड्यो । तलतिर हेर्दा खोलाबाट बाढी उर्लिरहेको थियो ।’
त्यसपछि झाडीबाट माथि चढेर ज्यान जोगाउन सफल भएको राधिका बताउँछिन् । राधिकाकी बहिनी होस्टेलमै थिइन् । आफू दौडिएर मात्रै भएन, उनले बहिनीलाई पनि खोज्न थालिन् । दुवै दिदीबहिनी एकअर्काको हात समाउँदै माथितिर दौडिए ।
विद्यालयका शिक्षकहरू पनि त्यही दिशातिर दौडिरहेका थिए । बाढी उर्लिँदै थियो । उनीहरू थप माथि रहेको कोमिन गाउँतिर लागे ।
तर, उनीहरूको आँखाबाट तलको दृश्य हटेन ।
माथिबाट हेर्दा स्याफ्रुबेंसी बजारमा बाढीले विनाश मच्चाइरहेको थियो । मानिसहरू ज्यान जोगाउन दौडिरहेका थिए । बसहरू पनि बाढीको चपेटामा परेका थिए ।
‘हामीले आँखाले देख्दा–देख्दै सबै बगायो,’ राधिकाले भनिन्, ‘मान्छेहरू पनि धेरै बगाएको देख्यौँ ।’
सम्झनाका अनुसार रातो रंगका बसहरू थिए । बसको अगाडि केही मानिसहरू दौडिरहेका थिए । उनीहरू पनि बाढीबाट उम्किन खोजिरहेका थिए ।
‘बसको अगाडि पाँच जना जति मानिस कुदिरहेका थिए । आँखाले देख्दा देख्दै लग्यो,’ सम्झना भनिन् ।
त्यो दृश्यले उनीहरूलाई विक्षिप्त बनायो । बजार, घर र मानिसहरू बाढीमा हराइरहेको देखेपछि उनीहरू डरले रोए ।
‘अब के गर्ने ! हामी कसरी घर जाने भनेर रोयौँ,’ उनीहरूले सुनाए ।
त्यो रात उनीहरू घर पुग्न नसक्ने पीडा, परिवारको चिन्ता र आफूहरू सुरक्षित छौं कि छैनौँ भन्ने डरले रात कट्यो ।
बाढी घटेपछि पनि उनीहरूका लागि स्याफ्रुबेंसी पहिलेको जस्तो रहेन ।
पहिले पसलहरू थिए । फलफूल बेच्नेहरू थिए । चटपटे पसलहरू थिए । मानिसहरूको चहलपहल हुन्थ्यो । उनीहरूले त्यही बजारमा आफ्ना दैनिक जीवनका धेरै दृश्य देख्दै आएका थिए ।
तर, बाढीपछि तल हेर्दा त्यो दृश्य थिएन । त्यो चकाचौंध स्याप्रुबेंसी बाढी सुस्ताएपछि खण्डहर बगर बनेको थियो ।
तीन दिनपछि मात्रै उनीहरू हेलिकप्टरको उद्धारमार्फत धुन्चे पुगेका थिए । त्यसपछि आफ्नो गाउँ सानो भार्खु पुगेका थिए ।
उनीहरूका लागि अर्को चिन्ता पनि थपिएको छ– अब पढ्ने कहाँ ?
उनीहरू पढ्ने श्री कोमिन श्यामेवाङफेल माध्यमिक विद्यालयपनि बाढीको चपेटामा परेको छ । विद्यालय जाने बाटो छैन । पुल छैन । सुरक्षित रूपमा आवतजावत गर्ने अवस्था छैन । विद्यालयको आधा संरचना बगाएको छ ।
राधिका सानै हुँदा बुबा विदेशमा बिते । त्यसपछि आमाले अर्को विवाह गरिन् । अहिले उनी हजुरबुबाआमासँग बस्दै आएका थिइन् ।
राधिका र बिहिनीलाई नि:शुल्क रूपमा कोमिन पढाएको थियो । राधिका थप चिन्ता थपिएको छ । अब पढाइलाइ कसरी निरन्तरता दिने ?
किन कि हजुरबुबा हजुरआमासँग पढाउनसक्ने आर्थिक क्षमता छैन ।
‘अब खै कहाँ पढ्ने होला । यता स्कुल छैन । धुन्चेतिर बसेर पढ्न पाए हुन्थ्यो’, राधिकाले निरास हुँदै भनिन् ।
विद्यालयको होस्टेलमा उनीहरूजस्तै करिब ३५ विद्यार्थी बस्दै आएका थिए । उनीहरू टाढाटाढाबाट पढ्न आएका हुन् । घुम्ताडाँडा, कालिका, नौकुण्डालगायतका ठाउँबाट विद्यार्थीहरू विद्यालयमा पढ्न आउने गरेका छन् ।
होस्टेल उनीहरूका लागि घरजस्तै थियो । त्यहीँ बस्ने, त्यहीँ खाने र त्यहीँबाट विद्यालय जाने दैनिकी थियो ।
तर बाढीले त्यो दैनिकी पनि भत्काइदियो ।
उनीहरूका आँखामा अझै पनि १० भदौको विनाशकारी बाढीको दृश्य ताजा छ– अचानक आएको ठूलो आवाज, उडेको धुलो, उर्लिएको खोला, ज्यान जोगाउन दौडिरहेका मानिस र आँखै अगाडि बगिरहेको स्याफ्रुबेंसी ।
अनलाइनखबरमा आबद्ध चौलागाईं स्वास्थ्य विटमा कलम चलाउँछन् ।
